Disputed Histories ÷ Istorije u raspravi
|
|
Disputed Histories ÷ Istorije u raspravi |
| A nation's account of it's own history as a socio-political tool for identity engineering. Comparative case studes of the text-books from countries derived from the Yugoslavian ex-federation and the European Union | |
| It turns out that students at schools in the Western Balkans learn national histories that are quite different from those learnt by generations only a little over a decade ago. In addition, these histories aren't just different from the earlier ones, when there was just one version of history studied by everyone, a single "truth" that couldn't be questioned or compared - now the histories of the newly formed countries offer outside observers a variety of “truths” on the way that certain historical events have taken place, events that are often incompatible and incoherent in relation to each other. Each one (of the countries descended from Yugoslavia) seems to have picked up the account of their rights in relation to the (re)constitution of the national state from their own particular point of view and the true explanation of what really happened. Meanwhile, on the European continent, basically the opposite process is taking place in relation to the same issues - the formation and expansion of the Union of European countries towards Federalsim and economic and political power is inseperable from the need to adjust fundamental rules and principles of participating countries in relation to each other, and also the search for a new trans-national European identity based on citizenship. We could say that in on the European continent we are bearing witness, in a way, to two opposite tendencies in politicial terms: a tendency towards uniting national countries and another to dismembering the federation to national entities. This logically leads to opposite tendencies, which will be used to conceive and form the collective identities of these different ideas of political systems. One will be oriented towards citizenship, the other towards nationality, one wants to unite and standardise, the other to diversify and Balkanise. So, confronted with these processes of political reconstallations and reconfigurations of European states, which lead to the need to reconsider the collective identities (of its inhabitants) either as citizens or nationals, the idea of the official historic account requires revisions and modifications. It’s more or less accepted that, to a certain extent, educational content is indoctrinated by the current policies of the state of which they form part of the institutional architecture. In our culture, the moment when children start school is an initiation rite into society, where the future citizens of a particular state will be shaped. In reality it's hard to say with any certainty how much of our own identity is generated as a result of our own relationship with our environment and our experience, and how much is due to a shared, collective identity that was engineered and imposed by current political doctrines. To what extent are the deciscions we make and the things we do our own, carried out in total liberty? And to what extent are they supplied by a broader national identity, without our awareness? In short, there is a set of questions we can ask ourselves around these issues: How is the collective history of a people written, and what parameters are used? To what extent is there a description of real events, and in what way is it educated by the demands of the current state’s policy? To what extent is a national identity engineered and to what extent is it generated? Do we really need to establish concensus on the existence of a single truth? Or, alternatively, can we can consider that the single truth doesn't exist and that it cosists of different points of view in a "Rashomnic ” manner? And, finally, to what extent does the historical account, establishing a collective identity (natioinal or cititzen identity), play a part in the construction of our own personal identity, and end up affecting our personal histories?
|
|
Danas ucenici osnovnih
skola kako Srbije tako i sireg regiona ‘Bivse Jugoslavije’
izucavaju stiva istorije prilicno razlicita od onih koje su se ucile
samo nesto vise od par decenija unazad. I ne samo to sto se te istorije
razlikuju od prethodnih, kada je bila u opticaju samo jedna verzija
istorije koja je svima sluzila kao referenca, jedna ‘istina’
koja nije mogla biti podvrgnuta preispitivanju ni poredjenju, vec
sada istorije skorije konstituisanih drzava nude nepristrasnom posmatracu
jednu sarolikost ‘istina’ o nacinu na koji su se istorijski
dogadjaji u regionu odvijali, cesto upadavsi u kontradikcije i inkopatibilnosti
jedne s drugima. Svaka od njih, novonastalih suverenih drzava, izgleda
da je preuzela svoje pravo da sa re-konstitucijom nacionalne drzave
preispita i resituira svoju posebnu tacku gledista i da verodostojnu
verziju toga sto se i kako u proslosti ‘zapravo’ dogadjalo. U slucaju geografije stvar je mnogo jasnija i egzaktnija: trasiranje novih granica delimitira teritoriju kojoj ce se posvetiti posebna paznja u izucavanju. Ta teritorija po svoj prilici bice manje raznovrsna po topografiji, prirodnim i rudnim bogatstvima, itd. Maternji jezici se re-normalizuju i dobijaju nove nazive. U obrazovanje se uvode novi izborni predmeti kao veronauka i gradjansko drustvo. Sa svim ovim procesom izmena u nastavnim programima bivsih zemalja Jugoslovenske zajednice utvrdjuju se razlike i produbljuju jazovi koji su bili otvoreni u konfliktnim politickim situacijama tokom 90ih i koji su i doveli do raspada Jugoslavije. Uporedna analiza novih uzbenika drustvenih predmeta razotkriva nam koliko bitnu ulogu obrazovanje ima u sklopu ispunjenja novih politickih aduta - rekonstrukcije novih nacionalnih drzava. Za to vreme po istim pitanjima na evropskom kontinentu odvija se jedan proces usmeren u drugom pravcu. U politickom smislu sirenje i konstituisanje Evropske Unije ka federalnom modelu dolazi sa novim zahtevima za normalizacijom i utvrdjenjem fundamentalnih principa medju zemljama clanicama, iz cega takodje proizilazi i jedna instruirana potraga za novim trans-nacionalnim, pan-evropskim identitetom koji se sada bazira na gradjanstvu. U grubim crtama moze se reci da smo na evropskom kontinentu vec duze vremena svedoci razvoja dve oprecne tendencije: jedna tezi za normalizacijom usaglasavanja razlicitosti prevazilazenjem nacionalnih principa i druga proistekla iz rasclanjenja federacije na nacionalne politicke jedinice tezi produbljivanju i potenciranju razlicitosti. Shodno ovim tendencijama u politici koje ce se projektovati svaka na svoj nacin u nastavnim programima definisace se i dve oprecne tendencije u formiranju kolektivnih identiteta stanovnistva ovih politickih jedinica – dok ce se prva bazirati vise na gradjanskom principu druga ce teziti ka nacionalnom. Ali sta to tacno znaci u kontekstu pojedinca? Kako se licni identitet pojedinca vidi uslovljen ovim masivnim politickim kretanjima? Vise, manje, vec je opsteprihvacena ideja da su gradiva drustvenih materija barem jednim svojim delom indoktrinirana, obojena aktuelnim drzavnim politikama, u kojoj i cine temeljni deo institucionalne arhitekture. U nasoj kulturi prosvecenosti momenat kada mladi prirastaji polaze u osnovne skole obelezava inicijacijski ritual pristupanja u drustvenu zajednicu. Ova drustvena zajednica perfilisana je na taj nacin da funkcionise na sponi odeljenje – skola – opstina - mesto/grad – region – drzava – svet, pri cemu posebno teziste zauzima aspekt drzave iz koga se definisu kako inferiorne zajednice tako i odnos sa svetom. Skola ima bitan zadatak da uz proces edukacije oformi i uoblici mlade prirastaje u buduce pripadnike doticne drzave. Naravno u formiranju licnosti (kolektivnog identiteta) skola i edukativni sistem ne predstavlja jedinstven faktor, tu su porodica, komsiluk, mediji, razliciti nacini socijalnog udruzivanja (sport, zabava…) ali po svom autoritetu skola se izdvaja po znacaju od ostalih kojima je dozvoljeno da imaju vise versatilan ili ambivalentan karakter. Onda mozemo se zapitati koliko je nas identitet izgradjen na nasem licnom iskustvu u prakticnom smislu i koliko je uslovljen projekcijom jednog sireg kolektivnog identiteta koji smo neprimetno poprimili u procesu socijalizacije? Specificnije u tom pogledu mozemo postaviti citavu seriju pitanja: Na koji nacin prirodni a a na koji drustveni faktori uticu na formiranje licnosti u odredjenom kontekstu? Kakvu vaznost ima teoretsko a kakvu prakticno (iskustveno) znanje pri formiranju identiteta? U kakvoj vezi se nalaze prirodni (geografski) faktori sa drustvenim (determinacijom jednog naroda, nacije, kulture)? Kako i sa kojim parametrima se pisu istorije jednog naroda i vezuju za odredjenu teritoriju? U kojoj meri istorija predstavlja nepristrasni opis minulih dogadjaja a koliko se nalazi uslovljena svojom funkcijom koju treba da ispunjava u aktuelnom politickom kontekstu? Kojim delom se generise i kojim inzenjerira jedan kolektivni identitet (narod / nacija)? Da li je zaista neophodno uspostavljanje koncenzusa oko jedne jedine istine ili upravo obrnuto, moze se smatrati da ne postoji samo jedna istina, vec da se istina komponuje od razlicitih verzija komponovanih sa razlicitih tacaka gledista. I na kraju, na koji nacin oficijelni istorijski tekst, formirajuci jedan kolektivni identitet igra ulogu u konstrukciji naseg licnog identiteta i okoncava uslovljavajuci nase privatne istorije? |
÷ |
||
In collaboration with U saradnji sa : |
||
